نظام هایپرمارکتینگ

آسیب های نظام هایپرمارکتینگ

آسیب های نظام هایپرمارکتینگ

از توسعه نظام هایپرمارکتینگ بپرهیزیم و اشتباه چین را تکرار نکنیم

.
 دولت چین در دو دهه گذشته، دستفروش‌های چینی را مجبور کرد که بساط خود را از خیابان‌ها جمع کنند تا هم شهرهای بزرگ این کشور تصویری تمیزی داشته باشند، هم سطح امنیت غذایی و بهداشت بالا رود و هم تجارت قانونمند شود. اما حالا که اقتصاد چین، دچار رکود شده، رهبران این کشور تصمیم گرفته‌اند که نه تنها مغازه‌داری خرد را رواج دهند بلکه دوباره به دستفروش‌ها، کافی‌شاپ‌های سیار و ماشینی و انواع خرده‌فروشی‌ها اجازه کار دهند.
لی کقیانگ نخست وزیر این کشور گفته است که «کارآفرینی خیابانی حیاتی‌تر از کسب‌وکارهای بزرگ‌تر و لوکس‌تر برای چین است».

 بسیاری از تحلیلگران اقتصادی معتقدند که تصمیم جدید دولت چین مبنی بر اجازه فعالیت دوباره به دستفروش‌ها منطقی است، چون پاندمی کرونا بیش از همه به افراد کم‌درآمد و کسب‌وکارهای کوچک آسیب زده است. 

 این همان چیزی است که ایران ما تا چند سال پیش از موهبت کامل آن برخوردار بود. نظام توزیع و فروشی که از گذشتگان ما به ارث رسیده بود، ریشه در آموزه‌های دینی ما مبتنی بر قناعت و مذمت طمع داشت. اما متاسفانه شهرداری‌ها،  وزارت اقتصاد و چند نهاد مالی دیگر با دخالت سرمایه‌دارهای پول پرست به این سیستم بومی پخش و مصرف ایرانی لطمات جدی‌ای را وارد کردند.
حالا که کرونا در جهان فراگیر شده و اقتصادها را یکی پس از دیگری تخریب می‌کند، به اهمیت این نوع از سیستم فروش بیشتر پی می‌بریم.

 باید بدانیم که حفظ سوپرمارکت‌های خرده فروش هم برای اقتصاد محلی ایران از منظر پدافند غیرعامل ضروری است، هم برای مبارزه با سرمایه‌داری افسار گسیخته‌ای که رواج پیدا کرده است و هم برای کارآفرینی‌های خُرد که امروز مشکل چینی‌ها در رفع رکود شده.

 هایپرمارکت‌ها با از میان بردن سوپری‌ها در کشور باعث می‌شوند که اولا طبقه متوسط به طبقه ضعیف تنزل پیدا کند؛ بدین معنا که کسانی، روزگاری خودشان مغازه‌دار بودند و به اصطلاح خودمانی آقای خودشان بودند، در رقابت با هایپرمارکت ها شکست خورده و
زیر دست سرمایه‌داراهای صاحب هایپرمارکت شوند. ثانیا موجب می‌شود مصرف‌گرایی افسارگسیخته و فرهنگ خرید بیش از حد نیاز رواج پیدا کند.
ثالثا به این موضوع هم باید توجه شود که فروشگاه‌های زنجیره‌ای از تولید کنندگان خُرد محلات و روستاها خرید نمی‌کنند، بلکه فقط محصولات برندهای معروف را می‌فروشند که باعث کاهش توانمندی و اشتغال در اقتصاد روستایی و شهرستانی خواهد شد.

 از طرفی این امر باعث می‌شود که زنجیره مویرگی انتقال محصول هم از بین برود و در شرایط بحران مثل همین کرونا یا مثل سیل، زلزله، جنگ و … اصول پدافند غیرعامل نیز خدشه‌دار شود. سوپرمارکت‌ها یا بقالی‌ها به اندازه مصرف هرمنطقه‌ای، آذوقه و موارد جانبی را انبار می‌کنند و این کار در مدیریت بحران بسیار کمک کننده است. اگر سوپر مارکت‌های محلی کامل حذف شوند، در شرایط بحران، هایپرمارکت‌ها دردسر آفرین خواهند شد و علاوه بر مسئله کمبود و خالی شدنشان، موضوع احتکار هم مطرح است.

 دولت و مجلس باید سریع‌تر جلوی حذف بقالی‌ها و گسترش ویران کننده هایپرمارکت‌ها را بگیرند. مردم نیز نباید به خاطر مقداری تخفیف، به نابودی کسب و کار هموطن خود و سود سرمایه دارهای گردن کلفت کمک کنند.

محمدرضا مهدیاراسماعیلی، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در تحلیلی نوشت:

«نتایج دو مطالعه بین‌المللی و شهرسازی نشان می‌دهد بازار جهانی «مال»ها -مجتمع‌های تجاری چندمنظوره- تحت‌تأثیر تحول در سبک خرید، عصر رونق فروش را پشت‌سر گذاشته و وارد سراشیبی سقوط شده است؛ پیش‌بینی می‌شود تا ۲۰۲۲، از هر ۴ «مال»، یکی از صحنه تجارت خارج شود و یا تبدیل به انبار کالا یا حتی متروک شود!

با وجود این‌که اقتصاد جهان از «مال»ها هم عبور کرده، اما متاسفانه کشور ما همچنان به‌دنبال توسعه‌ی قدمِ قبلیِ مال، یعنی هایپرمارکت‌ها است؛ همان‌گونه که در مسائلی مثل طمع و ربا، جهان از راه رفته‌ی خود پشیمان شده و به‌دنبال سیستم مالی اسلامی است اما در کشور ما تازه دامن زدن به طمع در بورس و ربا در بانک شروع شده و رونق گرفته است!

 

 نظام هایپرمارکتینگ