سعید قاسمی نژاد

افزایش ارزش ریال موجب کاهش تاثیر تحریم‌ها می‌شود.

افزایش تورم در ایران با نرخ کمتر

Inflation in Iran is increasing at a Slower Rate

سعید قاسمی نژاد؛ مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی

December 7, 2018

مترجم: مهناز رحیمی


آخرین اطلاعات منتشرشده توسط بانک مرکزی ایران (CBI) نشان می‌دهد که تورم نقطه‌به‌نقطه ایران در ماه نوامبر به ۳۹.۹ درصد رسید که بالاترین سطح در پنج سال گذشته است. بااین‌حال، تورم نقطه‌به‌نقطه با توجه به افزایش ریال در ماه نوامب  با نرخ کمتری در حال افزایش است.

این پیشرفت نشان می‌دهد که تحریم‌ها تابه‌حال موفق بوده‌اند، اما همچنین نشان می‌دهد که تحریم‌های کنونی ایالات‌متحده ممکن است به‌اندازه کافی سخت نباشد تا سیاست حداکثر فشار اقتصادی بر رژیم را به شیوه‌ای که کاخ سفید مطرح می‌کند، اعمال کند.

اگر پیش‌بینی‌ها درست محقق شود، نرخ تورم ۲۰۱۸-۲۰۱۹ به میزان تورم در دوره ۲۰۱۲-۲۰۱۳، در اوج تحریم‌های فلج‌کننده اقتصادی دولت اوباما خواهد بود. در حال حاضر، همان‌طور که در دوره ۲۰۱۲-۲۰۱۴، اتفاق افتاد نرخ تورم برای دهک با درآمد بالا در ماه‌های اخیر بالاتر از نرخ تورم برای دهک کم‌درآمد بود.

فروپاشی اقتصادی دوره ۲۰۱۲-۲۰۱۴ همراه با تورم بالا، رژیم ایران را به بازگشت به میز مذاکره وادار کرد و به مذاکره معاهده هسته‌ای ۲۰۱۵ که به‌طور رسمی به‌عنوان برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) شناخته می‌شود، منجر شد.

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه با افزایش ارزش ریال در ماه‌های اکتبر و نوامبر کاهش یافت. از اوایل ماه سپتامبر تا اواخر ماه سپتامبر، نرخ دلار از ۱۱۲،۰۰۰ ریال به ۱۹۰،۰۰۰ ریال افزایش یافت. بااین‌حال، در پایان ماه اکتبر، نرخ ارز در محدوده ۱۴۰،۰۰۰ تا ۱۵۰،۰۰۰ قرار داشت. در ماه نوامبر، ارزش ریال حتی بیشتر از این نیز افزایش یافت و به ۱۲۰،۰۰۰ رسید.

اوباما توانست دو سال متوالی تورم بالا را به تهران تحمیل کند؛ اما اگر روند کاهش نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه ادامه یابد، میانگین تورم سالانه در سال مالی ۲۰۱۹-۲۰۲۰ احتمالاً کاهش خواهد یافت. این ممکن است نشانه‌ای از این باشد که تحریم‌هایی که ترامپ در سال جاری اعمال می‌کرد، به‌ویژه تحریم‌های مربوط به بخش انرژی ایران، انتظارات لازم را در پی نخواهد داشت.

تورم یک شاخص کلیدی در اندازه‌گیری تأثیرگذاری تحریم‌های ایالات‌متحده نسبت به ایران است که به‌اندازه شاخص‌های نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز و نرخ بیکاری مهم است. تورم بر چگونگی زندگی اکثر ایرانیان اثر می‌گذارد تا بفهمند که زندگی روزمره آن‌ها از خرید مواد غذایی تا حمل‌ونقل، متأثر از سیاست‌های رژیم است.

 کلید موفقیت برای استراتژی حداکثر فشار ترامپ بر ایران این است که جریان ورودی ارز به ایران از طریق صادرات نفت را قطع کند، تولید ناخالص داخلی ایران را با محدود کردن تجارت غیرنفتی به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد که موجب می‌شود تهران را مجبور کند ذخایر ارزی خود را به‌سرعت خرج کند.

ایالات‌متحده تابه‌حال در افزایش حداکثری فشار به تهران موفق بوده است. شاخص‌های کلیدی مانند رشد تولید ناخالص داخلی و تورم، قدرت تحریم‌های ایالات‌متحده تا این نقطه را نشان می‌دهد. بااین‌حال کاهش نرخ تورم و افزایش ارزش ریال ممکن است نشانه‌ای از این باشد که بازار شک دارد که فشارهای ایالات‌متحده در ماه‌های آینده به‌اندازه کافی سخت خواهد بود. به همین ترتیب، ایالات‌متحده باید به افزایش فشار بر رژیم، با کاهش قابل‌توجه صادرات نفت ایران، محدود کردن دسترسی آن به ارزهای مهم و اعمال تحریم‌های اضافی که ثبات اقتصاد ایران و دستیابی ایران به قدرت را هدف قرار دهد، ادامه دهد.